• आयोजनाका संभागहरु

    संभागः १. प्रविधि विकास तथा अनुकुलन

    प्रविधि विकास तथा अनुकुलन संभाग कार्यन्वयन गर्ने जिम्मेवारी नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् अन्तर्गत विभिन्न अनुसन्धान कार्यक्रम र केन्द्रहरु मार्फत संचालन गरिने छ । यस संभागका लागी आयोजनाको कुल बजेटको १६ प्रतिशत उपयोग गरिने छ । यस संभागको कृषि बाली तर्फ देहाय अनुसारका कृयाकलापहरु संचालन गरिने छ ।

    • विभिन्न जातका बालीहरुको अनुसन्धान केन्द्र र कृषकको खेतवारीमा सहभागितात्मक प्रर्दशन, जातीय छनौट तथा परीक्षणहरु संचालन गर्ने ।
    • विभिन्न जातका बालीहरुको मूल्याङ्कन गरी उपयुक्त नयाँ जात विकास गरी सिफारिस गर्ने ।
    • स्थान विशेष तथा समस्यामा समाधानजनक कृषि बाली व्यवस्थापन पद्धतीको विकास तथा समसामयिक परिमार्जन गर्ने कार्य गर्ने ।
    • श्रोत बीउ उत्पादन क्षमतामा सुदृढिकरण ।
    • अनुसन्धान केन्द्रको संस्थागत तथा मानव संशाधन विकास सम्बन्धी तालिम, भ्रमण तथा क्षमता विकासका कृयाकलापहरु ।

     

    त्यसै गरी पशु सेवा तर्फ देहाय अनुसारका कृयाकलापहरु संचालन गरिने छ ।

    • बाख्रामा नश्ल सुधार कार्यक्रम संचालन ।
    •  कुखुरा तथा बाख्रामा जातीय सुधार ।
    • फार्म केन्द्रमा उन्नत पशु नश्ल श्रोतको व्यवस्थापन
    •  पशु व्यवस्थापन तथा पशु स्वास्थ्य सम्बन्धी सुधारिएका प्रविधि तथा अभ्यासहरुको विकास ।

     

    अपेक्षित उपलव्धीहरु

    • विभिन्न बालीका १७ वटा उन्नत जातहरु सिफरिस भएको हुने ।
    • बालीका २१ र पशु पालन तथा पशु स्वास्थ्य सम्बन्धी ८ सुधारिएका वा आधुनिक प्रविधि तथा अभ्यासहरुको सिफारिस भएको हुने ।
    • ६००० भन्दा बढी उन्नत बोका बाख्रा र ३००० उन्नत माउ पुस्ताका कुखुराको उपलव्धतामा बृद्धि भएको हुने ।
    • ५४० मे. टन विभिन्न बालीको श्रोत बीउ उत्पादन भएको हुने ।
    • ४००० भन्दा बढी विभिन्न किसिमका परीक्षणहरु संचालन गरिने छ ।

     

     

    दोश्रो संभागः २. प्रविधि प्रसार तथा अवलम्बन

    पहिलो संभाग अन्तरगत विकसित गरिएका कृषि तथा पशुजन्य प्रविधि तथा सुधारिएका अभ्यासहरुलाई कृषक समक्ष पुर्‍याई ती प्रविधि तथा अभ्यासहरु अवलम्बन गर्न आवश्यक सहयोग प्रदान गरिने छ । यस संभागको कार्यन्वयन कृषि विभाग र पशु सेवा विभाग अन्तर्गतका जिल्ला कृषि विकास कार्यालय र जिल्ला पशु सेवा कार्यालय मार्फत संचालन गरिने छ । यस संभाग अन्तर्गत आयोजनाको कुल बजेट मध्ये करिव ५४ प्रतिशत उपयोग गरिने छ जसमा बाली उत्पादन र पशु उत्पादनमा सहयोग पुर्‍याउने विभिन्न गतिविधिहरुका साथै प्रसार कार्यमा संलग्न निकायहरुको संस्थागत सुदृढिकरण तथा सेवाको पहुचमा सुधार गर्ने कार्यक्रम संचालन गरिने छ ।

     

    बाली उत्पादनमा सहयोग

    •  कृषकहरुलाई नयाँ प्रविधिहरु अवलम्बन गर्न १९९५ वटा वर्षै भरी संचालन हुने कृषक पाठशाला, प्रदर्शन कार्यक्रम (मूख्य खाद्यान्न बालीको ३८०० र पोषणयुक्त बालीको १९०० वटा) र १९९५ वटै समूहलाई प्रविधि अवलम्बन सहयोग कार्यक्रम संचालन गर्ने ।
    • पोषिलो आहारको उपलव्धता बढाउन ५१० वटा पोषण बगैचाको नमूना फार्म स्थापना गरी १०२० आमा समूह मार्फत घरवारी पोषण वगैचा संचालन गर्ने ।
    • समुदायस्तरमा धान, गहुँ, मकै र आलुको बीउ उत्पादन गर्ने ।
    • उपलव्ध पानीको सदुपयोग, साना तथा सहकारीमा आधारित सिंचाई तथा उत्पादनशील पूर्वाधारहरुको विकास गर्ने ।

     

    पशु उत्पादनमा सहयोग

    • बाख्रामा नश्ल सुधार कार्यक्रम संचालन गरी उत्पादकत्व बृद्धि गराउने ।
    • ग्रामीण कुखुरा विकासमा सहयोग कार्यक्रमबाट अण्डा र मासुको स्थानीय स्तरमा उपभोग बढाई पोषणमा सुधार गर्ने ।
    • दुग्ध उत्पादनमा सहयोग गर्ने ।
    • पशु नश्ल सुधार कार्यक्रमबाट समुदायस्तरमा उन्नत नश्लका पशुहरुको उपलव्धता बढाउने ।
    • स्थानीय सेवा प्रदायकहरुको प्रवद्र्धन गरी आयोजना समाप्ती पश्चात पनि समुदायमा सेवाको निरन्तरता दिइने ।

     

    अपेक्षित उपलव्धी

    • मुख्य खाद्यान्न बालीको बीउ प्रतिस्थापन दर (Seed Replacement Rate) बृद्धि भएको हुने छ (हालको ६ प्रतिशतबाट १६ प्रतिशत पुग्ने ।
    • बाली तथा पशुजन्य पदार्थको उत्पादन तथा उत्पादकत्वमा बृद्धि भएको हुने । (आधार वर्ष भन्दा ३० प्रतिशत र पशुपंछीमा सरदर ७५ प्रतिशत)
    • स्थानीयस्तरमा असल गुणस्तरीय बीउको उपलव्धतामा बृद्धि भएको हुने ।

     

     

    तेश्रो संभागः ३. खाद्य तथा पोषण स्थितिमा सुधार

    यस संभाग अन्र्तगत पोषण व्यवहार परिवर्तन (Behavior Change Communication) संचालनको जिम्मेवारी स्वास्थ्य सेवा विभाग अन्तर्गतका निकायको रहने छ भने अन्य कार्यक्रमको जिम्मेवारी खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभाग, कृषि र पशु सेवा विभाग अन्तर्गतका निकायबाट संचालन हुने छ । यस संभाग अन्तर्गत कुल बजेटको करिव १८ प्रतिशत उपयोग गरिने छ जुन देहाय अनुसारका कृयाकलापहरु संचालन गर्न प्रयोग गरिने छ ।

    • जोखिममा रहेका घरपरिवारको खाद्य उपलव्धतामा सुधार गर्न ।
    • समुदायस्तरमा Grain Banks and inter-household food exchanges को प्रवद्र्धन ।
    • स्थानीय स्तरमा पोषिला खानेकुरा वा परिकारहरु तयार गर्ने, प्रशोधन तथा संरक्षण प्रवद्र्धन
    • खाद्य तथा पोषण सम्बन्धी आनिवानीमा परिवर्तन गर्न BCC कार्यक्रम ।
    • महिलाहरुको कार्य अवस्थामा सुधार गर्न श्रम बचत हुने तथा कामको बोझ न्यून गर्ने प्रविधिहरुको प्रवद्र्धन ।
    • कृषक समूहका सदस्यहरुलाई पोषण शिक्षा प्रदान गर्ने ।
    • संस्थागत सुदृढिकरण तथा क्षमता विकास ।

     

    अपेक्षित उपलव्धी

    • खाद्य तथा पोषण सुरक्षाको दृष्टिकोणबाट लक्षित खासगरी गर्भवति तथा स्तनपान गराई रहेका महिलाहरुको आहार र पोषण व्यवस्थापनमा सुधार भएको हुने छ । (आधार वर्ष भन्दा १५ प्रतिशतले बृद्धि हुने )
    • २४ महिना भन्दा कम उमेरका बच्चाहरुको खानपानका तौरतरिकामा (Feeding Practices) सुधार भएको हुने छ । (आधार बर्ष भन्दा ३० प्रतिशतले बृद्धि हुने )

     

     

    चौथो संभागः ४. आयोजना व्यवस्थापन

    आयोजनाको कार्यक्रम तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन कार्यहरु संयोजन तथा समन्वय गर्ने, विभिन्न तहमा क्षमता विकास सम्बन्धी कृयाकलापहरु संचालन, आयोजना अन्तर्गतका निकायहरुलाई विभिन्न औजार, उपकरण तथा विशेषज्ञ सेवा उपलब्ध गराउन, दातृ निकाय र सम्बन्धित निकायहरुमा आयोजनाको वित्तिय तथा भारित/भौतिक प्रगति विवरण लगायत अन्य रिपोर्टिङ्ग कार्यहरु संयोजन गर्नका लागि एउटा छुटै आयोजना व्यवस्थापन कार्यालय स्थापना गरिएको छ । यस अन्तर्गत आयोजनाको कुल लागतको करिव १२ प्रतिशत बजेट छुट्याइएको छ जसमा प्राविधिक परामर्श सेवा प्राप्त गर्ने कार्यक्रम समेत पर्दछन् ।

     

    साना अनुदान सहयोग कार्यक्रम

    आयोजना संचालन भएका सम्पूर्ण गाउँ विकास समितिहरुका कृषक समूह तथा सहकारीहरुलाई प्रतिस्पर्धात्मक आधारमा प्रदान गरिने छ । साना अनुदान कार्यक्रममा आयोजनाको संभाग १ बाट विकास गरिएको बाली तथा पशुपंक्षी पालन सम्बन्धी नवीन प्रविधिको विस्तार तथा अवलम्वन, सामुदायिक Grain Bank स्थापना, घरायसी खाद्य प्रशोधन तथा संरक्षण र महिलाहरुको कार्यवोझ घटाउने प्रविधिहरु अवलम्वनका लागि जम्मा १ करोड १६ लाख अमेरिकी डलर छुटयाइएको छ ।

खोजी गर्नुहोस्

सुचना

डाउनलोड्स